Door de energie terug te halen die nu weglekt. In de meeste fabrieken gaat veel tijd verloren aan wachten, aan storingen die steeds terugkomen en aan mensen die hun ideeën niet kwijt kunnen. Wie dat samen met de eigen mensen aanpakt, haalt in mijn ervaring binnen maanden minimaal 10% meer productiviteit, zonder iemand aan te nemen.

Waar lekt de productiviteit weg?

Als ik een fabriek binnenloop, kijk ik niet eerst naar de machines. Ik kijk naar de mensen. Waar staan ze te wachten? Waar lopen ze om? Waar zuchten ze? Daar zit de productiviteit die je mist.

Het zijn bijna altijd dezelfde lekken:

  • Wachten. Op materiaal, op een monteur, op een beslissing van iemand die er niet is.
  • Storingen die terugkomen. De machine wordt elke keer weer aan de praat gekregen, maar de oorzaak wordt nooit weggenomen.
  • Niet gehoord worden. De operator weet allang waar het misgaat, maar niemand vraagt het hem.
  • Onduidelijkheid. Een planning die niemand kan lezen, doelen die op de vloer niet bekend zijn, prioriteiten die elke dag veranderen.

Geen van die lekken los je op met extra mensen. Je zet er alleen meer mensen bij die ook staan te wachten.

Wil je weten hoe groot de lekken bij jou zijn? Loop een hele dienst mee aan één lijn en schrijf op hoe vaak er gewacht, gezocht of opnieuw begonnen wordt. Grote kans dat je schrikt van wat je ziet. Niet omdat mensen niet hard werken, maar omdat ze zoveel tijd kwijt zijn aan dingen die hun werk in de weg zitten.

Waarom extra personeel niet het antwoord is

De reflex is begrijpelijk. Er moet meer uit, dus er moeten meer handen bij. Maar goede mensen zijn schaars, vacatures blijven open en wie je aanneemt, moet eerst worden ingewerkt. En als het systeem energie kost, kost het nieuwe mensen net zo goed energie.

De ruimte zit in de mensen die er al werken. Onderzoek laat zien dat mensen met werkplezier 31% productiever zijn en drie keer zo creatief. Dat zijn de mensen die zelf een storing oplossen in plaats van op de monteur te wachten. Die een fout eerder melden. Die meedenken in plaats van afwachten.

Reken het eens om. Werk je met 50 operators, dan is 10% meer productiviteit hetzelfde als er vijf mensen bij hebben. Zonder werving, zonder inwerken en zonder extra loonkosten.

De 10%-regel

Na meer dan 25 jaar in de operatie, waarvan 15 jaar als directeur van vijf fabrieken, durf ik één regel stellig te maken. Wie werkplezier serieus aanpakt, haalt binnen maanden minimaal 10% meer productiviteit. Ik schreef er eerder een heel stuk over: de 10%-regel die elke fabrieksdirecteur moet kennen.

Werkplezier is hier geen tafeltennistafel en geen vrijdagmiddagborrel. Het gaat om de vraag of mensen weten waar ze aan werken, of ze gehoord worden en of ze zelf iets mogen verbeteren. Dat is de kern van De FunFabriek. Het gaat niet om harder werken, maar om minder tijd en energie verliezen aan wat niet werkt.

Wat we in Gorinchem deden

Het duidelijkste voorbeeld uit mijn eigen loopbaan komt uit Gorinchem. De bestaande productie moest de kwaliteit verbeteren en verliezen terugdringen, zonder extra kosten. Het team voelde zich machteloos door constante verstoringen en prioriteiten die steeds veranderden.

Ik koos niet voor een groot verbeterprogramma, maar voor Kaizen: elke dag een klein beetje beter. Ik stond elke dag op de werkvloer en stelde kleine, praktische vragen. Daarna werd er direct gehandeld. Kapotte onderdelen werden gerepareerd, rommel werd opgeruimd. Ook het kantoor ging meedoen en maakte leesbare planningen. Een technologe organiseerde dagelijkse sessies met vragen en antwoorden.

Binnen een jaar steeg de productie met 21% en daalden de kosten per ton eindproduct met 36%. Niet door een grote omwenteling, maar door elke dag een klein stapje vooruit te zetten.

Hoe begin je morgen?

Je hebt geen programma nodig om te beginnen. Wel volharding. Dit raad ik directeuren en operationeel managers aan:

  1. Ga een week lang elke dag een kwartier naar de lijn. Niet om te controleren, maar om te kijken en te vragen.
  2. Vraag per ploeg wat hun de meeste tijd of de meeste ergernis kost.
  3. Kies één ding dat je binnen een week kunt oplossen, en los het op.
  4. Laat zien dat het opgelost is, en vertel wie het idee had.
  5. Herhaal. Elke week één ding.

Kleine stappen werken beter dan grote plannen. Robert Maurer beschrijft in zijn werk over Kaizen hoe grote veranderingen een angstreactie in het brein oproepen, terwijl kleine stappen daar onder blijven. Meer daarover in grote verandering begint met één kleine stap.

Na een paar weken merk je dat de ideeën vanzelf komen. Omdat mensen zien dat het zin heeft om iets te zeggen.

Veelgestelde vragen

Hoe snel zie je resultaat?

De eerste effecten zijn meestal na twee tot drie maanden zichtbaar. Een compleet traject met De FunFabriek loopt doorgaans zes tot twaalf maanden, afhankelijk van de omvang van de organisatie.

Moet je eerst investeren in nieuwe machines?

Niet als eerste stap. Zolang mensen wachten, storingen terugkomen en ideeën blijven liggen, haal je ook uit een nieuwe machine niet wat erin zit. Begin bij hoe er nu met de bestaande lijn gewerkt wordt.

Wat is het verschil met Lean?

Lean is waardevol, maar begint bij het proces. De FunFabriek begint bij de mensen. Als mensen meedoen en zich eigenaar voelen, verbeteren de processen vanzelf.

Wie moet het doen: de leiding of de werkvloer?

Allebei. De leiding gaat naar de vloer, stelt vragen en ruimt op wat in de weg zit. Operators, monteurs en teamleiders komen met de oplossingen, want zij kennen het werk het best.

Ontdek waar de energie weglekt

In de FunWorkshop ontdekt je leiderschapsteam in één dagdeel wat energie kost en wat energie geeft. Jullie gaan naar huis met drie concrete verbeteracties.

Bekijk de FunWorkshop