In de industrie lag het ziekteverzuim in 2025 op 6,2 procent, tegen 5,4 procent gemiddeld over alle sectoren samen (CBS). Rond de 6 procent is dus normaal voor een productiebedrijf. Zit je structureel boven de 7 procent, dan is dat een signaal om beter te kijken. Vooral veel kort, frequent verzuim zegt iets over de sfeer en de leiding op de werkvloer.
Wat zeggen de cijfers van het CBS?
Het CBS kijkt naar het deel van de werkdagen dat mensen ziek thuis zijn. De industrie zat daarmee in 2025 boven het gemiddelde van alle sectoren. Voor het eerste kwartaal van 2026 komt de industrie volgens de voorlopige cijfers uit op 6,7 procent.
Dat de industrie hoger zit, verbaast me niet. Werk aan de lijn is vaak lichamelijk zwaar, er wordt in ploegen gewerkt en wie zich niet lekker voelt, kan zijn werk niet even thuis doen. Maar een hoger gemiddelde is geen vrijbrief. Het zegt alleen dat je in goed gezelschap zit.
Wanneer is ziekteverzuim te hoog?
Zit je rond de 6 procent, dan doe je het ongeveer zoals de rest van de industrie. Zit je structureel boven de 7 procent, dan is dat voor mij een signaal. Niet om meteen met strengere regels te komen, wel om beter te kijken wat er aan de hand is.
Kijk daarbij niet alleen naar het totaal voor het hele bedrijf. Een gemiddelde verstopt de verschillen. Vergelijk ploegen en afdelingen met elkaar, en met hoe ze er vorig jaar voor stonden. Twee ploegen aan dezelfde lijn, met hetzelfde werk en dezelfde cao, kunnen ver uit elkaar liggen. Dat verschil is vaak interessanter dan het gemiddelde zelf.
Let ook op de richting. Een bedrijf dat van 5 naar 6,5 procent gaat, heeft een groter probleem dan een bedrijf dat al jaren stabiel op 6,5 procent zit. Een stijging vertelt je dat er iets verandert in de manier van werken, in de leiding of in de druk op de vloer. Juist dan is het moment om te gaan kijken, niet pas als het jaarcijfer op tafel ligt.
Kort of lang verzuim: wat zegt het?
Langdurig verzuim heeft vaak een medische of persoonlijke oorzaak. Daar hoort goede begeleiding bij, met de bedrijfsarts en met echte aandacht voor de persoon. Een deel daarvan heb je als werkgever maar beperkt in de hand.
Kort, frequent verzuim is een ander verhaal. De maandag die net te zwaar is. De nachtdienst waar iemand tegen opziet. Een dag hier, een dag daar. Dat zegt meestal minder over de gezondheid van je mensen en meer over hoe het voelt om bij jou te werken. Over de sfeer in de ploeg, over de teamleider, over de vraag of iemand gemist wordt als hij er niet is.
Als oud-fabrieksdirecteur heb ik geleerd om juist naar dat korte verzuim te kijken. Het is vaak het eerste signaal dat de energie weglekt. Lang voordat het zichtbaar wordt in de afkeur, de storingen of het verloop.
Wat ik op de werkvloer zie
Op veel werkvloeren zie ik hetzelfde patroon. Operators die niet weten wat er vandaag van ze verwacht wordt, of het pas horen als het mis is gegaan. Storingen die steeds terugkomen, terwijl niemand de mensen aan de lijn om hun mening vraagt. Een teamleider die de beste vakman was, maar nooit heeft geleerd hoe je een ploeg meeneemt. Niemand bedoelt het slecht, maar mensen raken er wel door uitgeblust.
Wereldwijd voelt maar 13 procent van de medewerkers zich echt betrokken bij het werk, blijkt uit onderzoek van Gallup. In mijn ervaring blijft wie zich niet betrokken voelt sneller een dag thuis. Dat is geen luiheid. Het is een normale reactie op werk waar je weinig energie van krijgt.
Hoe krijg je het verzuim omlaag?
Veel bedrijven grijpen naar een strenger verzuimbeleid. Meer controle, meer gesprekken, sneller bellen. Een duidelijke aanpak hoort erbij, maar het neemt de oorzaak niet weg. Mensen komen dan misschien wel, maar met hun hoofd ergens anders.
Wat wel werkt, is weghalen wat energie kost en toevoegen wat energie geeft. Daar draait De FunFabriek om. Heldere doelen, zodat iedereen weet waar hij vandaag aan bijdraagt. Een teamleider die op de vloer staat en vragen stelt in plaats van alleen opdrachten geeft. Kleine verbeteringen die mensen zelf mogen doorvoeren. Het zijn onderdelen van de vijf FunFactoren, en geen ervan kost veel geld. Waarom vertrouwen daarbij de basis is, lees je in vertrouwen is het fundament.
Hoeveel ruimte er zit, laten de cijfers zien. In een bedrijf in de voedingsmiddelenindustrie waar ik werkte, daalde het ziekteverzuim met 50 procent. Wat zoiets in euro's betekent, reken ik voor in wat een zieke werknemer per dag kost.
Begin dus niet bij het percentage. Begin bij de vraag hoe het staat met het werkplezier in jouw ploegen. Wie daar eerlijk naar kijkt, weet meestal ook waar het verzuim vandaan komt.
Een eerste stap kost niets. Zoek de ploeg of afdeling met het meeste korte verzuim en ga er een paar keer heen. Niet om te controleren, maar om te vragen wat het werk zwaarder maakt dan nodig. Pak één ding aan dat je snel kunt oplossen, en laat zien dat het gebeurd is. Zo begint het vertrouwen terug te komen, en met het vertrouwen de energie.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je het verzuimpercentage?
Tel alle werkdagen op waarop medewerkers ziek waren en deel dat door het totaal aantal werkdagen dat ze hadden moeten werken. Vermenigvuldig met honderd en je hebt het verzuimpercentage. Reken deeltijders mee met hun eigen aantal werkdagen.
Wat is de meldingsfrequentie?
De meldingsfrequentie is het gemiddelde aantal ziekmeldingen per medewerker per jaar. Een hoge meldingsfrequentie wijst op veel kort verzuim, en dat zegt vaak iets over de sfeer en de leiding in een team.
Wat kost ziekteverzuim een werkgever?
Een zieke werknemer kost grofweg 250 tot 400 euro per dag, met vervanging meer, volgens schattingen van onder meer NN en MKB Servicedesk uit 2025. Bij 100 medewerkers en 6,2 procent verzuim is dat met 300 euro per dag ruim 4 ton per jaar.
Hoe staat het met het werkplezier in jouw fabriek?
Doe de gratis FunFabriek Scorecard. In een paar minuten zie je hoe jouw organisatie scoort op de vijf FunFactoren en waar de meeste winst zit.
Doe de scorecard