Productiemedewerkers vertrekken zelden alleen om het geld. Meestal gaan ze weg om hun directe leidinggevende, omdat ze niet gehoord worden, omdat ze niets nieuws leren of omdat ze in de ploegendienst geen perspectief zien. Het loon is dan de reden die ze noemen, niet de reden dat ze zijn gaan zoeken. En de eerste maanden zijn het gevaarlijkst: wie dan niet landt, is snel weer weg.

Is het echt het geld?

In een exitgesprek hoor je vaak: "Ik kan ergens anders meer verdienen." Dat zal best kloppen. Maar op een krappe arbeidsmarkt kan bijna elke operator ergens anders iets meer verdienen. De vraag is waarom hij is gaan kijken.

Iemand die het naar zijn zin heeft, die zich gezien voelt en vooruitkomt, zoekt niet. Hij krijgt het aanbod misschien wel, maar laat het liggen. Wie wel zoekt, heeft meestal al eerder afgehaakt. Het geld is dan het laatste duwtje, niet de oorzaak.

Dat wil niet zeggen dat loon niet uitmaakt. Als je ver onder de markt betaalt, verlies je mensen. Maar wie denkt dat hij verloop oplost met een paar procent loonsverhoging, komt vaak bedrogen uit.

Wat zijn de echte redenen?

Als oud-fabrieksdirecteur en later als begeleider van tientallen bedrijven zie ik steeds dezelfde redenen terugkomen.

  • De leidinggevende. Mensen gaan niet weg bij een bedrijf, ze gaan weg bij hun baas. De teamleider bepaalt hoe je dag eruitziet: of je gehoord wordt, of je fouten mag maken, of iemand merkt dat je iets goed doet. Lees ook wat een goede teamleider in de productie anders doet.
  • Niet gehoord worden. Een operator ziet elke dag wat er misgaat aan de lijn. Als hij het meldt en er gebeurt niets, meldt hij het de volgende keer niet meer. Na een tijdje stopt hij ook met meedenken. Dan is de stap naar een andere werkgever klein.
  • Geen ontwikkeling. Elke dag hetzelfde werk, zonder iets nieuws te leren. Wie niet groeit, verliest zijn motivatie.
  • Geen perspectief in de ploegendienst. Ploegendienst is zwaar. Dat nemen mensen voor lief als ze weten waarvoor ze het doen en waar ze naartoe kunnen groeien. Zonder dat perspectief wordt het rooster een reden om te vertrekken.

Wat deze redenen gemeen hebben: ze raken aan de basisbehoeften uit de zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci. Mensen willen zich bekwaam voelen, iets te zeggen hebben over hun werk en zich verbonden voelen met de mensen om hen heen. Ontbreken die drie, dan is werk alleen nog een manier om geld te verdienen. En dan wint de werkgever die het meeste betaalt.

Waarom zijn de eerste maanden het gevaarlijkst?

Een nieuwe medewerker beslist in de eerste weken of hij wil blijven. Hij komt binnen in een ploeg die al op elkaar is ingespeeld, met afspraken die nergens zijn opgeschreven. Als niemand de tijd neemt om hem wegwijs te maken, staat hij er alleen voor. Hij maakt fouten, voelt zich dom en heeft nog geen band met zijn collega's.

In die periode is het verschil tussen blijven en gaan vaak klein. Een teamleider die elke dag even vraagt hoe het gaat. Een vaste collega die hem inwerkt. Een eerste kleine verbetering die hij zelf mag doorvoeren. Dat kost weinig en levert veel op, want elke medewerker die vertrekt, moet je opnieuw werven en inwerken. Wat dat kost, lees je in wat het kost als een medewerker vertrekt.

Wat leerde ik op de Veluwe en in Breda?

Op de Veluwe kwam ik in een fabriek met 250 medewerkers en veel interne conflicten. Afdelingen werkten slecht samen. We stapten af van de jaarlijkse bijeenkomst en gingen elk kwartaal in kleine groepjes in gesprek, met afdelingen samen rond verbeterthema's. In de eerste maanden kwamen er meer dan 300 verbeterideeën. Mensen die zich gehoord voelen, gaan meedoen.

In Breda daalden de volumes en was het personeelsbestand verouderd. Juist daar bleef ik investeren in opleiding: taaltraining voor operators, communicatie en techniek. De taaltraining leidde zelfs tot de ontdekking van de oorzaak van microlekkages, wat tienduizenden euro's bespaarde. Monteurs losten na hun technische training zelf meer op. Mensen die leren, krijgen weer energie in hun werk.

Hoe houd je productiemedewerkers vast?

Bij De FunFabriek beginnen we niet bij een nieuw beloningsbeleid. We beginnen bij vragen die je als directeur of HR-manager zelf kunt beantwoorden:

Weten je teamleiders hoe ze leidinggeven, of zijn ze vooral de beste vakman van de afdeling? Gebeurt er zichtbaar iets met wat operators melden? Leert iemand bij jullie in een jaar iets nieuws? Weet een operator in de nachtdienst waar zijn werk toe leidt en waar hij over twee jaar kan staan? En heeft een nieuwe medewerker in zijn eerste maand iemand die naast hem staat?

Wie die vragen eerlijk beantwoordt, weet meestal al waar het lek zit. Meer praktische stappen lees je in hoe je personeel behoudt bij een personeelstekort. En wil je weten hoe jouw organisatie scoort op de vijf FunFactoren, waaronder sterke relaties en continu leren, dan geeft de scorecard je in een paar minuten een eerlijk beeld.

Veelgestelde vragen

Wat is de belangrijkste reden dat productiemedewerkers vertrekken?

Meestal niet het loon, maar de relatie met de directe leidinggevende en het gevoel niet gehoord te worden. Het loon is vaak de reden die iemand noemt, niet de reden dat hij is gaan zoeken.

Waarom zijn de eerste maanden zo belangrijk voor behoud?

In de eerste maanden beslist een nieuwe medewerker of hij bij de ploeg hoort. Wie dan niet goed wordt ingewerkt en geen band krijgt met collega's en teamleider, haakt snel af.

Heeft een exitgesprek zin?

Een exitgesprek komt te laat: de beslissing is al genomen en de echte reden wordt vaak niet genoemd. Je leert meer van gesprekken met mensen die er nog zijn, bijvoorbeeld elk kwartaal in kleine groepjes.

Wat kost het als een productiemedewerker vertrekt?

Schattingen lopen uiteen, van zo'n 20 procent van een jaarsalaris voor een functie die snel te vullen is tot een jaarsalaris of meer voor een vakman of leidinggevende. Werving, inwerken, fouten en overuren van collega's tellen allemaal mee.

Waar lekt jouw organisatie mensen?

De gratis FunFabriek Scorecard laat in een paar minuten zien hoe jouw organisatie scoort op de vijf FunFactoren en waar de meeste winst zit.

Doe de scorecard