Een vertrekkende medewerker kost je volgens de gangbare schattingen tussen zo'n 20 procent van een jaarsalaris en een jaarsalaris of meer: aan de onderkant een functie die je snel weer vult, aan de bovenkant een ervaren vakman of leidinggevende. Het meeste van dat geld zie je nooit op één factuur, want het zit in overuren van collega's, maanden inwerken, fouten van nieuwe mensen en kennis die de deur uit loopt. Voor een operator kom je met voorzichtige aannames al snel op zo'n 19.000 euro.

Waarom zie je de kosten van verloop niet terug?

Als oud-fabrieksdirecteur weet ik hoe het gaat. Iemand neemt ontslag, de vacature gaat open, en in de cijfers zie je hooguit een rekening van het uitzendbureau of een advertentie. De rest verdwijnt in andere posten. De overuren staan bij productie. De afkeur staat bij kwaliteit. De tijd die je teamleider kwijt is aan sollicitatiegesprekken en inwerken, staat nergens.

Daarom onderschatten bijna alle directeuren wat verloop kost. Niet omdat ze slordig rekenen, maar omdat het bedrag verspreid ligt over de hele fabriek.

Waar zit het geld als iemand vertrekt?

Als je het uitrafelt, kom je steeds op hetzelfde rijtje kostenposten:

  • Werving. Advertenties, een uitzendbureau of wervingsbureau, en de uren van HR en de teamleider voor gesprekken.
  • Gaten in het rooster. Tot de nieuwe kracht er is, vangen collega's het op met overuren, of draait de lijn met een uitzendkracht die het werk nog niet kent.
  • Inwerken. Een nieuwe operator draait de eerste maanden niet op volle snelheid, en een ervaren collega staat ernaast in plaats van aan zijn eigen werk.
  • Fouten en kwaliteit. Nieuwe mensen maken meer fouten. Dat zie je terug in afkeur, omstellingen die langer duren en soms een klacht van een klant.
  • Kennisverlies. De operator die wist hoe je een lastige machine weer aan de praat krijgt, neemt dat mee. Die kennis stond nergens op papier.
  • Druk op wie blijft. Elke vertrekker legt extra werk bij de rest van de ploeg. Bij een krappe bezetting is dat precies de druk waardoor de volgende gaat solliciteren.

Rekenvoorbeeld: wat kost een vertrekkende operator?

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Let op: dit zijn aannames, geen landelijke cijfers. Vervang ze door je eigen getallen.

Stel, een operator kost je met alle werkgeverslasten 50.000 euro per jaar. Hij vertrekt en de vacature staat acht weken open.

  1. Werving: advertenties, bureau en de uren van HR en teamleider. Stel 3.000 euro.
  2. Acht weken opvangen met overuren: collega's draaien samen 20 extra uren per week tegen 35 euro per uur. Dat is 5.600 euro.
  3. Inwerken: de nieuwe operator haalt de eerste drie maanden gemiddeld de helft van de normale productie. Drie maanden loonkosten zijn 12.500 euro, de helft daarvan is 6.250 euro.
  4. Begeleiding: een ervaren collega besteedt twaalf weken lang vier uur per week aan uitleg, tegen 40 euro per uur. Dat is 1.920 euro.
  5. Extra afkeur en fouten in die eerste maanden: stel 2.000 euro.

Opgeteld is dat 18.770 euro, ruim een derde van de jaarlijkse loonkosten. En dan staat het kennisverlies er nog niet in. Heb je honderd medewerkers en vertrekken er tien per jaar, dan praat je met deze aannames over bijna 190.000 euro per jaar. Geld dat je nergens als één post terugziet.

Waarom vertrek in de eerste maanden het duurst is

Het pijnlijkste verloop is dat van mensen die net binnen zijn. Je hebt de wervingskosten gemaakt, je hebt ze ingewerkt, en net als ze het werk beginnen te beheersen, zijn ze weg. Dan betaal je alles twee keer.

Op veel werkvloeren zie ik hetzelfde patroon. Een nieuwe kracht komt binnen in een ploeg die al krap zit. Niemand heeft echt tijd. Hij krijgt een paar dagen uitleg en draait daarna mee. Fouten worden opgemerkt, goede dingen niet. Na een paar weken voelt hij zich vooral een last. Waarom mensen vertrekken lees je uitgebreider in waarom productiemedewerkers vertrekken, maar het korte antwoord is: zelden alleen om geld.

Wat kun je eraan doen?

De goedkoopste vacature is de vacature die er niet komt. Daarom kijk ik altijd eerst naar de mensen die er al werken, en dan vooral naar de teamleiders. Zij bepalen of iemand zich de eerste weken welkom voelt, of hij gehoord wordt als iets niet klopt en of hij ziet dat hij kan groeien.

In Breda had ik te maken met overcapaciteit, dalende volumes en een verouderd personeelsbestand. Bezuinigen op opleiding lag voor de hand. We deden het tegenovergestelde: taaltraining voor operators, communicatietraining en technische cursussen. Monteurs losten na hun technische training zelf meer problemen op. En de taaltraining leidde tot de ontdekking van de oorzaak van microlekkages, wat ons tienduizenden euro's bespaarde. Kennis die je in je eigen mensen stopt, blijft in huis zolang zij blijven. En wie merkt dat er in hem geïnvesteerd wordt, heeft een reden om te blijven.

Bij De FunFabriek heet dat continu leren, een van de vijf FunFactoren. Samen met heldere doelen en sterke relaties in de ploeg is dat waar behoud begint. Meer daarover in personeel behouden bij een personeelstekort.

Begin met je eigen som

Pak de vertrekkers van het afgelopen jaar erbij. Hoeveel waren het, in welke functies en hoe lang waren ze in dienst? Vul daarna het rekenvoorbeeld hierboven in met je eigen loonkosten en je eigen inwerktijd. De meeste directeuren schrikken van het bedrag. Dat is geen reden voor paniek, wel een reden om verloop net zo serieus te nemen als stilstand van de lijn.

Veelgestelde vragen

Hoe bereken je het verloopcijfer?

Deel het aantal medewerkers dat in een jaar is vertrokken door het gemiddelde aantal medewerkers in dat jaar en vermenigvuldig met honderd. Vertrekken er bij gemiddeld 120 medewerkers 12 mensen, dan is je verloop 10 procent.

Is verloop altijd slecht?

Nee. Een beetje verloop brengt nieuwe mensen en nieuwe ideeën binnen, en soms is vertrek voor beide kanten beter. Het wordt duur als vooral goede mensen vertrekken, of nieuwe mensen in hun eerste maanden.

Welke kosten van verloop worden het vaakst vergeten?

De lagere productie van de nieuwe medewerker en de tijd van de collega die hem inwerkt. Die staan nergens als aparte post, terwijl ze vaak hoger uitvallen dan de wervingskosten zelf.

Wat kan een teamleider doen tegen verloop?

Vooral in de eerste weken tijd maken voor nieuwe mensen: vragen hoe het gaat, uitleggen waarom het werk ertoe doet en benoemen wat goed gaat. Een nieuwe kracht die zich gezien voelt, heeft een reden om te blijven.

Meer resultaat met de mensen die je al hebt

Elke medewerker die blijft, is geld dat je niet uitgeeft aan werving en inwerken. Lees hoe De FunFabriek fabrieken helpt meer te halen uit wie er al werkt.

Lees hoe dat werkt